نظریه‌ها و مکاتب

نظریه‌ها و مکاتب > مطالعات انتقادی - ادوارد سعید مؤلفی پرکار بود که نقش اساسی در ابعاد مختلف دانش مدرن ایفا کرد. این امر در نظریات ادبی، تاریخ آرا و عقاید، موسیقی، جامعه‌شناسی روشنفکری و تحلیل‌های سیاسی او در کنار نقد باورهای غربی دربارة دیگر فرهنگ‌ها بخصوص انتقادات او در زمینة شرق‌شناسی متبلور شد. کتاب «شرق‌شناسی» در سال 1978 برای او آوازة آکادمیک به ارمغان آورد و در درک آثار بعدی او نقطة عطف شد بویژه در مقالات سیاسی بی‌پرده ای که در آن به بررسی جنبش‌های فلسطینی و اسرائیلی پرداخته بود.

جایگاه اقتصاد و فرهنگ در نظریات انتقادی ارتباطی

نظریه‌ها و مکاتب > سایر - مطالعات انتقادی در ارتباطات، بر نقد جایگاه و آثار اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی ارتباطات و رسانه ها استوار است. مفهوم محوری و مشترک تمامی طیف های متنوع، رهیافت ها و رویکردها و نظریه های انتقادی از مارکیسم ارتدکسی و اقتصاد سیاسی رسانه ها گرفته تا مکتب فرانکفورت و مطالعات فرهنگی و ... مفهوم سلطه است. سلطه اقتصادی، سلطه فرهنگی و ... است؛ که توسط رسانه ها و ارتباطات، باز تولید، تحکیم و تثبیت می شود. از این رو، جایگاه و محتوای رسانه ها شاخص مناسبی برای ارزیابی و نقد انواع سلطه در تاریخ، جامعه و جهان است.

ادوارد سعید: غلبه بر شرق‌شناسی

دکتر آزاد: مطالعات فرهنگی بیش از اینکه "دوست" داشته باشد "دشمن" دارد

نظریه‌ها و مکاتب > مطالعات فرهنگی - محمد سروی زرگر- مرکز مطالعات رسانه ای همشهری، قصد دارد مجموعه مصاحبه‌هایی از اساتید فعال در حوزه مطالعات فرهنگی ایران جمع‌آوری کند. سعی بر آن است که ابعاد مختلف این حوزه مورد بررسی و واکاوی قرار گیرد تا شاید به قدر توان، در بالندگی و شکوفایی هرچه بیشتر این رشته، قدمی برداشته شود و ابعاد متفاوت این رشته نوظهور (در ایران) مورد بررسی قرار گیرد: دغدغه های روش شناسی یا با اصطلاح متدولوژیک، تاریخچه، الزامات آکادمیک، اصول، پایه ها و مسایلی از این قبیل. مصاحبه مرکز مطالعات رسانه ای همشهری با دکتر تقی آزاد ارمکی، استاد شناخته شده دانشگاه تهران در حوزه مطالعات فرهنگی و جامعه‌شناسی فرهنگ، جنبه های مهمی از سرگذشت مطالعات فرهنگی در ایران را ورق می زند...

نظریه برجسته سازی

نظریه‌ها و مکاتب > جامعه شناسی ارتباطات - برجسته سازی بیانگر یکی از تأ‌ثیرات قدرتمند رسانه ها است. توانایی رسانه ها در اینکه به ما بگویند، که چه مواردی مهم و قابل توجه هستند. از سال 1922، "والتر لیپمن" ستون نویس روزنامه ها، نسبت به قدرت رسانه ها در ارائه و شکل دهی تصاویرذهنی به عموم هشدار داده بود...

مطالعات فرهنگی: گفتگو با دکتر نعمت ا... فاضلی

پوزیتیویسم و نظریه های ارتباطی

نظریه‌ها و مکاتب > مطالعات انتقادی - اولین نظریه های ارتباطی ـ به صورت مدل و با ساختاری ریاضی ـ از طرف "شانون" و "ویور" معرفی شدند و ارتباطات به عنوان یک رشته در ایالات متحده متولد شد و دارای نظریه های خاص خود گشت. از همان ابتدا جامعه شناسی و رشته های علوم انسانی به شدت تحت تأثیر اندیشه های "پوزیتیویستی" رشد کرد. از آنجا که هم اکنون آنچه در ایران تحت عنوان نظریه های ارتباطات تدریس می شود، مربوط به نظریه های کلاسیک ارتباطاتی است و از ارتباطات به معنای آمریکایی آن سرچشمه می گیرد، لازم آمد تا در یک مقاله مورد بررسی قرار گیرد. "پوزیتیویسم" چارچوبی معرفت شناسی و روش شناسی را فراهم می کند، که پیامدهایی را از نظر نظری و کارکردی به همراه دارد...

گرافیتی و فرهنگ اعتراض

نظریه‌ها و مکاتب > مطالعات فرهنگی - گرافیتی یکی از شیوه های هنری مردم پسند جدید است که به ویژه از نظر ارتباط با خرده فرهنگ ها و فرهنگ اعتراض در شهرها مورد توجه قرار گرفته است. گرافیتی وسیله ای برای بیان عقاید و دیدگاه های گروه های سیاسی به حاشیه رانده شده یا محروم که از امکانات تبلیغی یا پروپاگاندای رسمی برخوردار نیستند، نیز مورد استفاده قرار می گیرد. این مقاله می کوشد که ابعاد گرافیتی از نظر فرهنگ اعتراض را مورد بررسی قرار دهد...

نگاه ناظر و عینیت در مطالعات رسانه‌ای

نظریه‌ها و مکاتب > مطالعات انتقادی - زمانی که ادعای بی طرفی و عینیت را به مثابه جزء ذاتی لاینفک از ایدئولوژی در نظر داشته باشیم، اخبار بر مبنای بازنمایی بی طرفانه و عینی، بصورت هایی چون اخبار خوب و اخبار بد دسته بندی می‌شوند. بر این اساس، بازنمایی رسانه ها از صنعت اتومبیل سازی و روابط زنان در نیروهای نظامی انگلیسی مورد توجه قرار می گیرد چرا که در این نوع از بازنمایی ها، واقعیت تغییر شکل می‌دهد. چنین ادعایی به‌وضوح با شکل خاصی از باز تولید عینیت مرتبط است. مثال دیگری در این ارتباط این است، که ارزش و اهمیت "بی طرفی"، تلویحاً متضمن این بحث است، که اخبار تلویزیونی به شکل سیستماتیک (نظام مند)، دیدگاه‌های انتقادی مشخصی را از حوزه‌ی عمومی حذف می‌کنند. چشم پوشی از عینیت تحت لوای اهداف ایدئولوژیک، سبب از بین رفتن زمینه‌های نظری تحلیل‌های انتقادی می‌شود.

امپراطوری هالیوود: نگرش انتقادی

نظریه‌ها و مکاتب > مطالعات انتقادی - نوشته‌ی: دکتر حسن بشیر - بهنام رضا‌قلی‌زاده- هالیوود جزء مهمترین مراکز فیلم‌سازی در دنیا و یکی از تاثیرگذارترین عنصر فرهنگ صادراتی ایالات متحده به جهان خارج به شمار می‌رود. بنابراین بررسی صنعت فیلم‌سازی هالیوود در حوزه‌های مختلف فرهنگی، سیاسی، جامعه‌شناختی، اقتصادی و انتقادی می‌تواند گستره دید ما را نسبت به شناخت ابعاد این عنصر مهم عصر ما فزونی بخشد.

مدرنیسم، پست مدرنیسم و مطالعات ارتباطی: بازخوانی یک بحث جاری

نظریه‌ها و مکاتب > مطالعات انتقادی - نوشته‌های اخیر در مورد مطالعات ارتباطی به بیان رابطه میان اندیشه مدرنیست و پست مدرنیست به عنوان خصوصیتی دوگانه و متضاد تمایل دارند. این مقاله سعی می‌کند با اشاره به چنین بازنمایی‌هایی از توصیفات ناکافی پروژه‌های مدرنیست و پست مدرنیست و بینش‌های متفاوت از ارتباط، فراتر از یک دوگانگی مدرن ـ پست مدرن ساده حرکت کرده و به جای آن چهار وضعیت پراکنده‌ای که نمایانگر فرضیات متفاوت درباره روابط میان ارتباط، هویت و شکل‌گیری دانش هستند، این مباحث را به هم مرتبط کند. این گفتمان‌ها عبارتند از: الف) گفتمان بازنمایی (مدرنیسم پوزیتیویست) ب) گفتمان استنتاجی (مدرنیسم تفسیری) ج) گفتمان شک (مدرنیسم انتقادی) د) گفتمان آسیب‌پذیری (پست مدرنیسم). سرانجام به مجموعه «شرایط ارتباط پست مدرن» به عنوان راهی برای توضیح روابط میان تفکر پست مدرن و مطالعات ارتباطی، اشاره شده‌ است.

مجازی‌های پست‌مدرن

هابرماس، فرهنگ توده و حوزه عمومی

نظریه‌ها و مکاتب > مطالعات انتقادی - ترجمه: حسین بصیریان جهرمی و محمد خلجی- طی قرن بیستم، فرهنگ‎های عمومی و دموکراسی‎های اجتماعی، به تدریج جنبه مادی و دادوستدی به خود گرفتند. بجای فرهنگ‎های تلفیقیِ کهنه ملت‎ها، فعلاً فرهنگ جهانی تجزیه‎شده‎ای به‌وجود آمده که رضایت عمومی بیشتری را موجب گردیده است. این فرهنگِ فراملیتی، هویت‎های جدیدی ساخته و نسخه‌‌‎های قدیمی‎تر یکپارچگی ملی را محو نموده است. دیدگاه انتقادی حوزه عمومی به ما کمک می‎کند تا ضمن تردید در آن، این فرآیند را مورد بررسی قرار دهیم. تأکید این مقاله نیز، بیشتر بر آن است که تئوری هابرماس برای در بر گرفتنِ شماری از نقاط کورِ معطوف به زیبایی‌‌شناسی همگانی، بسترهای مورد توافق، تاریخچة ارتباطات، ابعاد کلی حوزه عمومی و قدرت مردانگی ایجاد شده است. صرفِ نظر از این‌‌ها، پیش‌‌بینی‌‌های هابرماس، سهم عمده‌‌ای در مطالعات انتقادی ارتباطات دارد و باید برای روشنگری در پژوهشهای انتقادیِ این حوزه، تداوم یابد.

نقش اینترنت، در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور های در حال توسعه

نظریه‌ها و مکاتب > سایر - اهمیت گسترش دسترسی کشورهای درحال توسعه به اینترنت به وسیله ی دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی و صاحب نظران و کارشناسان ارتباطات و توسعه مورد تأیید قرار گرفته است. عقیده اکثریت قریب به اتفاق آن است؛ که اینترنت و فن‌آوری‌های وابسته ارتباطات دور می‌باید؛ به عنوان زیر ساخت ملی، استراتژیک قلمداد شود. برقراری چنین زیرساخت‌های استراتژیکی برای کشورهای درحال توسعه حیاتی به نظر می‌آید. به طوری که ارتباطات می‌تواند؛ باعث بهبود بهره‌وری اقتصادی، حاکمیت، آموزش، بهداشت و سلامتی و کیفیت زندگی خصوصاً درمناطق حاشیه ای شود. این یافته‌ها نشان می‌دهد؛ که اتصالات وسیع تر در درون کشورهای درحال توسعه باعث بهبود زیرساخت اطلاعات کلی در این کشورها می‌شود؛ و در نتیجه تغییرات مثبتی را در بهبود سیاسی- اقتصادی ایجاد می‌کند. درمقاله ی حاضر برآنیم؛ درکی از تأثیر کنونی و بالقوه ی اینترنت بر چهار پنجم جمعیت دنیا را به دست آوریم؛ که در کشورهای درحال توسعه زندگی می‌کنند.

اینترنت: یک نمای درشت

مجازی‌های پست‌مدرن

نظریه‌ها و مکاتب > مطالعات انتقادی - در آستانه قرن بیست و یکم دو بحث تازه درباره شرایط عمومی زندگی وجود داشته است. یکی به احتمال فرهنگ "پست مدرن" و حتی جامعه مربوط می‌شود و دیگری به تغییرات گسترده و عظیم در نظام‌های ارتباطی مرتبط است. نظام‌های ارتباطی جدید به عنوان کلید امیدبخش برای زندگی بهتر و یک جامعه برابرتر ارائه می‌شود. بحث فرهنگ "پست مدرن" بر روی دامنه بزرگی از هویت فردی در حال ظهور جدید، متمرکز است.

مدرنیسم، پست مدرنیسم و مطالعات ارتباطی: بازخوانی یک بحث جاری

وبلاگ ها گم و گور می شوند

نظریه‌ها و مکاتب > مطالعات انتقادی - "وبلاگ" امکان جدیدی است که در حوزه اینترنت فراهم شده است. دسترسی آسان و ارزان به این امکان، آرزوی همه را برای دسترسی به فضایی برای ارائه نظرات و دیدگاه های آنها فراهم کرده است. در سال های اخیر تعداد وبلاگ ها و وبلاگ نویسان افزایشی انفجاری داشته است. همه این وبلاگ نویسان تنها در این امید هستند، که خوانندگانی برای وبلاگ خویش پیدا کنند.

درآمدی بر فضای مجازی