پژوهش > نظرسنجی تلفنی

مدیر طرح: شبنم چهره
همکاران: سیامک کفایی، فریده درفشی ، میترا زاغی، سمیه گایگانی، زهره دیداری و محمدحسن زلفی‌گل

پیشگفتار

عیدی دادن یکی از رسم‌های متداول در میان  بسیاری از مردم جهان است. این رسم از آیـین‌های دیرین فرهنگ ماست. ابوریحان بیرونی درباره رسم هدیه دادن نوروزی، به نقل از آذرباد (موبد بغـداد) چنین آورده: "نیشکر در ایران، روز نوروز یافت شد، پـیش از آن کسی آن را نمی شناخت. جمشید روزی نی را  دید که از آن کمی به بیرون تراوش کرده، چون دید شیرین است، امر کرد این نی را بـیرون آورند و از آن شکر ساختـند. و مردم از راه تبریک به یکدیگر شکر هدیه کردند، و در مهرگان نیز تکرار کردند، و هدیه دادن رسم شد." .فبق[1] 

در کشور ما، مردم به مناسبت‌هایی چون عید، موفقیت، مسافرت، تولد و ازدواج به یکدیگر هدیه می‌دهند. اما هدایایی که به‌عنوان عیدی بین مردم رد و بدل می‌شود، از اهمیت بیشتری برخوردار است. عیدی دادن، بسته به نوع جوامع (سنتی و مدرن) متفاوت است. به عنوان مثال در جوامع سنتی رسم بر این است که خانواده‌ داماد برای عروس هدیه و پیشکش‌ عید را به‌صورت جنسی (گوسفند، کله قند، پارچه، آجیل و...) می‌فرستند. اما در جوامع مدرن بیشتر خانواده‌ها تمایل دارند، به‌ عنوان عیدی "پول" هدیه دهند. امروزه عیدی‌ها بیشتر به صورت نقدی و اسکناس است. در روزهای پایانی سال مراجعان بانک‌ها بیشتر خواهان "اسکناس‌های نو" هستند.

در میان ایرانیان عیدی دادن فقط به افراد خانواده و فامیل خلاصه نمی‌شود. عیدی دادن به سرایدار، رفتگر محل، نامه‌رسان و ... (طبقه کم درآمد و زحمتکش جامعه) دارای تبرک،  شگون و "دست لاف" است.

بیان مسئله:

عیدی دادن یکی از رسم‌هایی است که از گذشته در فرهنگ ما وجود داشته است. در گذشته بزرگترهای فامیل، حتی ریش سفیدان محل به کوچکترها هدیه‌ای هر چند کوچک، عیدی می‌دادند. در ایام نوروز کوچک‌ترها برای دست‌بوسی به محضر بزرگترها می‌رفتند و مهم دریافت هدیه‌ایی تبرک یافته از سوی بزرگان بود. برای بعضی از افراد شگون عیدی و دشت کردن از دست عیدی دهنده اهمیت داشت. به نظر می‌رسد در سال‌های اخیر این رسم تا حدودی کمرنگ شده است.

گذشت زمان در شیوه عیدی دادن تاثیر گذاشته است. آنچه در سال‌های گذشته به عنوان عیدی به هم می‌دادند، درحال حاضر مقبولیت چندانی ندارد. جوانان بیشتر تمایل دارند عیدی خود را به‌صورت نقدی دریافت کنند. مقدار و ارزش عیدی مورد سنجش عیدی گیرندگان واقع می‌شود. برخی از خانواده‌ها بنا به دلایل مختلفی چون مشکلات اقتصادی، کدورت‌های خانوادگی، تجدد گرایی و .... از فرهنگ و سنن دیرینه فاصله گرفته، از عیددیدنی و عیدی دادن شانه خالی می‌کنند.

در این تحقیق سعی می‌شود تا در آستانه سال جدید، نظر شهروندان را راجع به رسم و نوع عیدی در بین خانواده‌های تهرانی جویا شویم.

هدف تحقیق:  

هدف از انجام این نظرسنجی دست یافتن به نظر شهروندان تهرانی درباره "عیدی" است.      

روش جمع آوری اطلاعات:

 نظر سنجی تلفنی، بصورت پیمایشی و نمونه گیری تصادفی منظم.

جامعه آماری:

شهروندان مناطق 22گانه تهران که دارای خط تلفن هستند.

کلیات تحقیق

در این گزارش با به کارگیری نظرسنجی تلفنی و بدست آوردن آمارها، پردازش و تحلیل علمی آنها، سعی کرده‌ایم نظر شهروندان تهرانی را درباره "عیدی" جویا شویم. این گزارش حاصل جمع آوری پاسخ 1177 نفر از مردم تهران به پرسشنامه تهیه شده توسط واحد نظرسنجی تلفنی مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ای موسسه همشهری است. این افراد به صورت تصادفی و بر اساس مراجعه به فهرست شماره تلفن‌ها (از 22000000 الی 88999999) انتخاب شدند. در این گزارش نظر کسانی که تمایل به پاسخگویی به تمام پرسش‌های تحقیق را داشته‌اند، منعکس شده است.

روش نظرسنجی

در این پژوهش، برای آگاهی از نظرات شهروندان تهرانی  از نظرسنجی تلفنی (روش پیمایشی) و نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شده است. عددهای داخل جدول گرد شده است. نتایج نظرسنجی‌های گذشته این مرکز نشان می‌دهد که رعایت نسبت جنسی در فرآیند اجرای نظر سنجی‌های تلفنی بسیار مشکل و گاه (بخصوص با توجه به محدودیت زمانی) غیرممکن است. از این رو در گزارش نتایج نظرسنجی‌ها ارتباط بین متغیرهای مستقل از قبیل جنس، سن و تحصیلات با متغیر وابسته مهم سنجیده و از کااسکوار (chi-square) برای محاسبه سطح معنی‌داری آن استفاده می‌شود. نتایج قابل اعتماد (در سطح معناداری 95 درصد به بالا) گزارش خواهد شد.

 جامعه نمونه

در این تحقیق نمونه آماری شامل  1177 نفر از مردم تهران است، لازم به ذکر است که از این تعداد  40 درصد مرد و 60 درصد زن هستند.

زمان اجرای نظرسنجی

این نظرسنجی از تاریخ 17 تا 19 اسفند‌‌ماه 1387 توسط گروه نظرسنجی مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ای روزنامه همشهری انجام شده است.

پرسشنامه تحقیق

1- جنس

2- سن

3- تحصیلات

4- عیدی دادن نشانه جیست؟

5- چه کسانی باید عیدی بدهند؟

6- عیدی چه خصوصیاتی دارد؟

7- دوست دارید چه چیزی عیدی بگیرید؟

8- زمان عیدی گرفتن یا عیدی دادن چه احساسی دارید؟

9- بهترین عیدیی که تا به حال گرفتید؟

10- بهترین عیدی را از کی گرفتید؟

11- شما بیشتر چه چیزی عیدی می‌دهید؟

12- به چه کسی بهترین عیدی را داده‌اید؟

 چکیده:

 طرح نظرسنجی حاضر، ‌به منظور دست یافتن به نظر تهرانی‌ها درباره عیدی دادن و عیدی گرفتن، به اجرا درآمده است. یافته‌های این طرح به قرار زیر است:

-60 درصد از پاسخگویان زن و 40 درصد مرد هستند.

- 29 درصد پاسخگویان در گروه سنی 21 تا 30  سال قرار دارند.

- 37 درصد از پاسخگویان دارای مدرک تحصیلی دیپلم هستند.

- 43 درصد از پاسخگویان عیدی دادن در ایام نوروز را نشانه اظهار محبت افراد به یکدیگر می‌دانند.

- به اعتقاد 65 درصد از پاسخگویان بزرگترها باید به کوچکترها عیدی بدهند.

 - 27 درصد از پاسخگویان خصوصیات عیدی را مورد علاقه بودن عیدی گیرنده، بیان کرده‌اند.

- 29 درصد از پاسخگویان تمایل دارند به عنوان عیدی، پول بگیرند.

- 88 درصد پاسخگویان در زمان عیدی دادن یا عیدی گرفتن احساس شادی می‌کنند.

- پول، بهترین عیدی بوده که 35 درصد از پاسخگویان گرفته‌اند. گفتنی است که 21 درصد پاسخگویان عیدی خوبی  تا به حال نگرفتند یا به خاطر ندارند که چه چیزی عیدی گرفتند.

- از میان پاسخگویانی که عیدی به یاد ماندنی گرفته‌اند، 28 درصد آن را از پدرشان گرفتند.

- 68 درصد از پاسخگویان بیشتر، پول به عنوان عیدی می‌دهند.

- 28 درصد از پاسخگویانی که عیدی می‌دهند، بهترین عیدی را به فرزندان خود داده‌اند.

بررسی‌های آماری نشان می‌دهد:

- از میان پاسخگویان بیشتر، مردان عیدی دادن در ایام نوروز را نشانه زنده نگه داشتن آداب و رسوم می‌دانند. این درحالیست که بیشتر زنان پاسخگو عیدی دادن در ایام نوروز را نشانه ابراز محبت به دیگران می‌دانند. برای بیشتر پاسخگویانی که در گروه سنی 70 سال به بالا هستند عیدی دادن در ایام نوروز نشانه فرا رسیدن سال نو است.

 - بیشتر پاسخگویانی که دارای مدرک تحصیلی دیپلم هستند از عیدی گرفتن و عیدی دادن احساس شادی می‌کنند. این افراد عیدی دادن در ایام نوروز را نشانه زنده نگه داشتن آداب و رسوم می‌دانند و بهترین عیدی را به مادرشان داده‌اند.

- بیشتر پاسخگویانی که در ایام نوروز عیدی نمی‌دهند، کمتر از 30 سال سن دارند.

- از میان پاسخگویان، مردان تمایل بیشتری دارند پول به عنوان عیدی بگیرند. گفتنی است تمایل مردان برای عیدی دادن هم، پول است.

- بیشتر پاسخگویانی که در گروه سنی 15 تا 20 سال هستند، بهترین عیدیی که تا به حال گرفته‌اند، پول بوده.

- از میان پاسخگویان بیشتر، مردان و افرادی که در گروه سنی 31 تا40 سال قرار دارند بهترین هدیه عید خود را از پدرشان گرفته‌اند.

- از میان پاسخگویان بیشتر زنان، بهترین عیدی را به فرزندشان داده‌اند گفتنی است بیشتر مردان بهترین عیدی را به همسر‌شان داده‌اند.

- در میان گروه‌های مختلف سنی، افرادی که در گروه سنی 21 تا 30 سال قرار دارند بهترین عیدی را به همسرشان، افرادی که در گروه سنی 31 تا 40 سال قرار دارند بهترین عیدی را به فرزندشان و افرادی که در گروه سنی 61 تا 70 سال قرار دارند بهترین عیدی را به نوه‌شان داده‌اند. افرادی که ‌71 سال به بالا سن دارند بیشتر، پول عیدی می‌دهند.

توصیف یافته‌ها

جنس پاسخگویان   

بر اساس جدول شماره 1، از میان 1177 نفر پاسخگو60 درصد زن و 40 درصد مرد هستند.

جدول شماره  1- توزیع پاسخگویان بر اساس جنس

جنس	تعداد	درصد
زن	705	60
مرد	472	40
جمع	1177	100

نمودار شماره  1-  پراکندگی پاسخگویان بر اساس جنس

سن پاسخگویان

جدول شماره 2، نشان‌دهنده توزیع جامعه آماری این تحقیق است. همان‌طورکه مشاهده می‌شود بزرگ‌ترین گروه سنی در بین 1177 نفر پاسخگوی این تحقیق را گروه سنی 21 تا30 سال (29 درصد) و کوچک‌ترین گروه سنی را افراد 71 سال به بالا (4 درصد) تشکیل می‌دهند.

جدول شماره 2- توزیع پاسخگویان بر اساس سن

سن	تعداد	درصد
21 تا 30 سال	337	29
31 تا 40 سال	272	23
41 تا 50 سال	224	19
51 تا 60 سال	137	12
15 تا 30 سال	89	7
61 تا 70 سال	72	6
71 سال به بالا	46	4
جمع	1177	100

نمودار شماره 2- پراکندگی پاسخگویان بر اساس سن

سطح تحصیلات پاسخگویان

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 3، از میان 1177 نفر پاسخگو 37 درصد دیپلم و 2 درصد بیسواد هستند.

جدول شماره 3-  توزیع پاسخگویان بر اساس تحصیلات

تحصیلات	تعداد	درصد
دیپلم	430	37
زیردیپلم	341	29
کارشناس	187	16
دانشجو و فوق‌دبپلم	146	12
کارشناسی ارشد و دکترا	25	4
بیسواد	48	2
جمع	1177	100

نمودار شماره 3 -  پراکندگی پاسخگویان بر اساس تحصیلات

از نظر پاسخگویان عیدی دادن نشانه چیست؟

 بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 4، از میان 1177 نفر پاسخگو 43 درصد عیدی دادن را نشانه دوستی و محبت می‌دانند.

جدول شماره 4-  توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره نشانه عیدی دادن

عیدی دادن نشانه چیست	تعداد	درصد
اظهار دوستی و محبت	502	43
آداب و رسوم	264	22
شاد کردن بچه ها	113	10
رسیدن سال نو	112	9
خوش یمنی	106	9
به یاد کسی بودن	80	7
جمع	1177	100

نمودار شماره 4-  پراکندگی پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره نشانه عیدی دادن

به نظر پاسخگویان چه کسانی باید عیدی بدهند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 5، 65 درصد از پاسخگویان معتقداند که بزرگترها باید عیدی بدهند.

جدول شماره 5- توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه چه کسانی باید عیدی بدهند

چه کسانی باید عیدی بدهند	تعداد	درصد
بزرگترها	769	65
پولداران	207	18
فرقی نداره	174	15
کسانی که همدیگر را دوست دارند	27	2
جمع	1177	100

نمودار شماره 5-  پراکندگی پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه چه کسانی باید عیدی بدهند

به نظر پاسخگویان عیدی چه خصوصیاتی دارد؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 6، 27 درصد از پاسخگویان، خصوصیات عیدی را مورد علاقه بودن عیدی گیرنده بیان کرده‌اند.

خصوصیات عیدی	تعداد	درصد
مورد علاقه طرف مقابل	319	27
با علاقه تهیه شود	285	24
مورد نیاز طرف مقابل	200	18
ماندگار باشد	126	11
گران نباشه	100	8
با سلیقه انتخاب شود	99	8
گران باشه	48	4
جمع	1177	100

 نمودار شماره 6-  پراکندگی پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره خصوصیات عیدی

 

پاسخگویان دوست دارند چه چیزی عیدی بگیرند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 7، از میان پاسخگویان 28 درصد علاقه دارند، پول عیدی بگیرند.

جدول شماره 7-  توزیع  پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه دوست دارند چه چیزی عیدی بگیرند

عیدی مورد علاقه	تعداد	درصد
پول	335	28
فرقی نداره	330	28
دعا	192	16
کتاب	88	8
لوازم شخصی	83	7
گل	80	7
لوازم زینتی	41	3
عطر	18	2
سایر(ماشین، لباس)	10	1
جمع	1177	100

نمودار شماره 7-  پراکندگی پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه دوست دارند چه چیزی عیدی بگیرند

 
پاسخگویان زمانی که عیدی می‌گیرند یا عیدی می‌دهند چه احساسی دارند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 8، بیشتر پاسخگویان (87 درصد) وقتی عیدی می‌گیرند یا عیدی می‌دهند، احساس شادی می‌کنند.

جدول شماره 8-  توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه در زمان عیدی دادن و عیدی گرفتن چه احساسی دارند

احساس در هنگام گرفتن و یا دادن عیدی	تعداد	درصد
شادی	1031	87
غرور	61	5
احساسی ندارم	37	3
عیدی دادن را دوست دارم	21	2
تجدید خاطرات کودکی	19	2
خجالت می کشم	8	1
جمع	1177	100

نمودار شماره 8-  پراکندگی پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه در زمان عیدی دادن و عیدی گرفتن چه احساسی دارند

بهترین عیدی‌ای که پاسخگویان تا به حال گرفته‌اند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 9، 35 درصد از پاسخگویان، بهترین عیدی که تا به حال گرفته‌اند، پول بوده است.

جدول شماره 9-  توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره بهترین عیدی که گرفته‌اند

بهترین عیدی‌ای که پاسخگویان گرفته‌اند	تعداد	درصد
پول	415	35
عیدی نگرفتم	244	21
هدایای معنوی	143	12
طلا	74	6
کتاب	66	6
لباس ، کیف و کفش	64	6
سایر(گوشی موبایل، خانه، ماشین، تخم مرغ رنگی و عطر)	50	4
اسباب بازی	45	4
گل	37	3
ساعت	24	2
تولد فرزند	15	1
جمع	1177	100

نمودار شماره 9-  پراکندگی پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره بهترین عیدی که گرفته‌اند

پاسخگویان بهترین عیدی خود را از چه کسی گرفته‌اند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 10، از میان 933 نفر پاسخگویی که عیدی گرفته‌اند، بهترین عیدی خود را از پدرشان گرفته‌اند

جدول شماره 10- توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه بهترین عیدی خود را از چه کسی گرفته‌اند

پاسخگویان بهترین عیدی را از چه کسانی گرفته‌اند	تعداد	درصد
پدر	259	28
مادر	132	14
همسر	116	12
پدربزرگ	81	9
خدا	65	7
دوست	63	7
مادربزرگ	48	5
خاله و دایی	39	4
خواهر یا برادر	37	4
عمه و عمو	36	4
فرزندان	29	3
فامیل	28	3
جمع	933	100

نمودار شماره 10-  پراکندگی پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه بهترین عیدی خود را از چه کسی گرفته‌اند

  
پاسخگویان، بیشتر چه چیزی عیدی می‌دهند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 11، از میان پاسخگویان، 68 درصد پول هدیه می‌دهند.

جدول شماره 11- توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه بیشتر چه چیزی عیدی می‌دهند

پاسخگویان بیشتر چه چیزی عیدی می‌دهند	تعداد	درصد
پول	794	68
عیدی نمی‌دهم	113	10
سایر	111	9
لباس	97	8
اسباب بازی	62	5
جمع	1177	100

  نمودار شماره 11- پراکندگی پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه بیشتر چه چیزی عیدی می‌دهند

پاسخگویان بهترین عیدی را به چه کسی داده‌اند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 12، از میان 1064 نفر پاسخگویی که عیدی می‌دهند، 28 درصد بهترین را عیدی را به فرزندشان داده‌اند.

جدول شماره 12- توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه بهترین عیدی را به چه کسی داده‌اند

پاسخگویان بهترین عیدی را به چه کسی داده‌اند	تعداد	درصد
فرزند	298	28
همسر	159	15
مادر	128	12
خواهر یا برادر	86	8
خواهرزاده یا برادرزاده	85	8
یادم نیست	65	6
فامیل	61	6
دوست	50	5
نوه‌ها	48	4
پدر	42	4
تازه عروس و داماد	26	2
نیازمندان	16	2
جمع	1064	100

  نمودار شماره12- پراکندگی پاسخگویان بر اساس نظر آنان درباره اینکه بهترین عیدی را به چه کسی داده‌اند

 

---

[1] http://www.ido.ir/a.aspx?a=1386122810